Krótka historia pieniądza

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 

W zamierzchłych czasach, gdy nasi przodkowie mieszkali w jaskiniach, każda gromada sama wytwarzała i zużywała wszystko, co było jej niezbędne do przeżycia. Z czasem jednak ludzie zaczęli specjalizować się w wytwarzaniu określonych dóbr. Jedne plemiona zajmowały się pasterstwem, inne osiadły i zaczęły uprawiać zboża i inne rośliny. Powstało rzemiosło, zrodził się przemysł. Człowiek zaczął potrzebować do życia produktów pracy innych ludzi. Aby je otrzymać, wymieniał je na produkty, które sam wytwarzał. Wymiana towar za towar nazywa się wymianą barterową albo barterem.

Barter jest jednak bardzo kłopotliwy. Wyobraźmy sobie, że mamy na zbyciu zboże, a potrzebujemy siekiery. Nie wystarczy, że znajdziemy kogoś, kto oferuje siekierę. Musi on jeszcze chcieć wziąć w zamian nasze zboże. Barter rzadko także bywał sprawiedliwy. Brakowało wspólnej miary wartości różnych dóbr.

Nasi przodkowie stosunkowo szybko znaleźli lekarstwo na niedogodności wymiany barterowej. W zamian za swoje produkty zaczęli przyjmować towary, których nie potrzebowali, ale które w każdej chwili mogli wymienić na dowolne inne. Towarami chętnie przyjmowanymi przez wszystkich jako zapłata, były głównie produkty spożywcze. Wszak wcześniej czy później jeść musi każdy, więc wcześniej czy później każdy będzie potrzebować żywności.

Towar powszechnie akceptowany jako zapłata, to pierwsza forma czy też - jeśli ktoś woli - praprzodek dzisiejszego pieniądza. Funkcję pieniądza pełniły między innymi zboże czy sól.

Wymiana stała się łatwiejsza i bardziej sprawiedliwa. Można już było porównywać wartości różnych dóbr wyrażając je np. w ilościach soli, jakie można za nie otrzymać.

Ludzie coraz więcej wytwarzali i coraz więcej dóbr było wymienianych. Pierwsze formy pieniądza znacznie ułatwiały wymianę, jednak z czasem ujawniły się ich wady. Żywność zajmowała dużo miejsca i stosunkowo szybko się psuła. Rolę pieniądza zaczęły pełnić metale. Początkowo używano metali nieszlachetnych (np. miedzi), a następnie szlachetnych (srebra i złota). Metale były trwałe i niewielkie objętościowo.

złoto

Choć przejęcie roli pieniądza przez metale znacznie ułatwiło handel, to nie wyeliminowało wszystkich niedogodności. Przy zawieraniu transakcji wciąż potrzebna była waga do odważania ilości metalu. Ale i z tym sobie poradzono. Władcy tworzących się pierwotnych państw czy terytoriów zaczęli na jednakowej wielkości kawałkach metali wybijać swój znak. Zapobiegał on odcinaniu krawędzi, potwierdzając w ten sposób ilość (wagę) metalu. Pieniądz przybrał znaną nam formę monety.

monety

Przy dalszym rozwoju handlu okazało się, że monety też mają wadę. Masa monet używanych przy zakupie dużych ilości towarów sięgała dziesiątek, a czasem setek kilogramów. Ich transport, szczególnie na duże odległości był bardzo kłopotliwy. Naszym przodkom udało się rozwiązać i ten problem. Kupcy deponowali u bankierów złoto czy srebro otrzymując w zamian tzw. kwity depozytowe. Posiadacz takiego kwitu mógł go w każdej chwili wymienić z powrotem na kruszec. Kwity były przodkiem dzisiejszych banknotów.

banknoty

Rozwój systemu bankowego i deponowanie oszczędności w bankach doprowadziły do powstania kolejnej formy pieniądza, a mianowicie pieniądza bankowego. Pieniądz bankowy istnieje w postaci zapisu w księgach rachunkowych banku. Jeśli Kowalski musi zapłacić Nowakowi 100 zł, a obaj mają oszczędności zdeponowane w banku, to Kowalski może wydać bankowi dyspozycję przekazania 100 zł ze swojego rachunku na rachunek Nowaka. Bank dokona w swoich księgach odpowiedniego zapisu. Kwotę na rachunku Kowalskiego pomniejszy o 100 zł, a suma na rachunku bankowym Nowaka wzrośnie o 100 zł.

Powszechna komputeryzacja banków spowodowała, że tradycyjne papierowe księgi zastąpione zostały zapisem na nośnikach magnetycznych. Zrodził się szczególny pieniądz w postaci zapisu elektronicznego lub krócej pieniądz elektroniczny. Umożliwia on między innymi realizację przelewów przez internet,

karty

dokonywanie transakcji kartami płatniczymi czy wypłaty z bankomatów.